డయాబెటిస్ ఇప్పుడు చాలా మంది ఎదుర్కొంటున్న సాధారణంగా అనిపించే తీవ్రమైన సమస్య. డయాబెటీస్ వచ్చిన తర్వాత మందులు తీసుకునేకంటే కూడా.. ఆ వ్యాధి రాకుండా ముందు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం చాలా మేలంటున్నారు ఆరోగ్య నిపుణులు. ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు, తీసుకునే ఆహారంలో పోషకాహారాలు ఉండేలా చూసుకోవడంతోపాటు తీపిని దూరం పెట్టడం లాంటివి చేయాలంటున్నారు. అలాగే డయాబెటీస్ సంకేతాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలని సూచిస్తున్నారు. తన వద్దకు వచ్చిన ఓ డయాబెటీస్ వ్యాధి బాధితుడి గురించి ఓ ప్రముఖ ఆరోగ్య నిపుణుడు పలు కీలక విషయాలను పంచుకున్నారు. ఆయన చెప్పిన విషయాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
కొలెస్ట్రాల్ “సరిహద్దు రేఖ”..
ఇటీవల ఒక రోగి తన వార్షిక ఆరోగ్య పరీక్ష ఫలితాలు నాకు చూపించాడు. రక్తంలో చక్కెర సాధారణం. HbA1c 5.8%. కొలెస్ట్రాల్ “సరిహద్దు రేఖ”. వైద్యుడు ఆహారాన్ని గమనించి వచ్చే ఏడాది మళ్లీ పరీక్షించుకోవాలని సూచించాడు. కానీ, నేను పూర్తి జీవక్రియ (మెటాబాలిక్) మూల్యాంకనం చేసినప్పుడు, చిత్రం పూర్తిగా భిన్నంగా కనిపించింది. ఉపవాస ఇన్సులిన్ మూడు రెట్లు అధికం. HOMA-IR స్కోరు ఇన్సులిన్ నిరోధక పరిధిలో లోతుగా ఉంది. ట్రైగ్లిజరైడ్-టు-HDL నిష్పత్తి తీవ్రమైన హృదయనాళ ప్రమాదాన్ని సూచిస్తోంది.
ఈ వ్యక్తి సంవత్సర కాలంగా డయాబెటీస్ లక్షణాలతోనే ఉన్నాడు. కానీ ప్రామాణిక పరీక్షలు దాన్ని గుర్తించలేదు. ఇదే భారతదేశంలో పెరుగుతున్న మధుమేహ మహమ్మారి వెనుక ఉన్న అసలు అంతరం. ఐదు నుంచి పది సంవత్సరాల ముందే పట్టుకోవాల్సిన పరిస్థితిని.. అది పూర్తిగా పాతుకుపోయిన తర్వాత మాత్రమే మేము నిర్ధారిస్తున్నాము.
HbA1c ఒక్కటే ఎందుకు సరిపోదు?
HbA1c గత మూడు నెలల సగటు రక్త గ్లూకోజ్ను కొలుస్తుంది. ఇప్పటికే నిర్ధారణ అయిన మధుమేహ రోగులను పర్యవేక్షించడానికి ఇది ఎంతో ఉపయోగకరం. కానీ ముందస్తు హెచ్చరిక సాధనంగా దీనికి ఒక పెద్ద పరిమితి ఉంది. ఇది పెరగడం అంటే క్లోమం (ప్యాంక్రియాస్) సంవత్సరాలుగా ఒత్తిడికి గురై, బీటా కణాల పనితీరు దెబ్బతిన్న తర్వాత మాత్రమే.
HbA1c 6.5% దాటేసరికి: ఇన్సులిన్ నిరోధకత బాగా అభివృద్ధి చెందిపోయి ఉంటుంది. క్లోమం ఇప్పటికే బలహీనపడిపోయి ఉంటుంది. ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. భారతీయ జనాభాలో సాధారణంగా కనిపించే ఐరన్ లోపంతో రక్తహీనత లేదా తలసేమియా లక్షణం ఉన్నవారిలో HbA1c కృత్రిమంగా తక్కువగా చూపించబడవచ్చు. ఇది ప్రమాదంలో ఉన్నవారికి తప్పుడు భరోసా ఇస్తుంది. HbA1c మీ రక్తంలో చక్కెర ఎక్కడ ఉందో చెబుతుంది. కానీ అది ఎక్కడికి వెళుతుందో చెప్పదు.
ఫాస్టింగ్ ఇన్సులిన్ , HOMA-IR: తొలి హెచ్చరిక
ఉపవాస ఇన్సులిన్(Fasting Insulin) పరీక్ష, రక్తంలో గ్లూకోజ్ను సాధారణ స్థాయిలో ఉంచడానికి మీ క్లోమం ఎంత కష్టపడుతోందో చెబుతుంది. HOMA-IR ఈ ఇన్సులిన్ విలువను ఉపవాస గ్లూకోజ్తో కలిపి ఇన్సులిన్ నిరోధకతకు ఒక సూచిక స్కోర్ ఇస్తుంది.
సాధారణ రక్త చక్కెర ఉన్నా, ఉపవాస ఇన్సులిన్ అధికంగా ఉంటే..
అది “సాధారణం” కాదు. అది శరీరం అధికంగా పరిహారం చేసుకుంటోందని సంకేతం.
ఈ దశ: డయాబెటిస్ ప్రమాదానికి తొలి కొలవగల దశ. ఇంకా అత్యంత రివర్సిబుల్ దశ. అయితే ఆశ్చర్యకరంగా, భారతదేశంలోని చాలా వార్షిక ఆరోగ్య ప్యాకేజీలలో ఈ పరీక్షలు ఉండవు.
TG/HDL నిష్పత్తి: కనిపించని రెడ్ సిగ్నల్
ఇన్సులిన్ నిరోధకతకు ఒక శక్తివంతమైన మార్కర్ ఇప్పటికే చాలామందిలో లభిస్తోంది. కానీ, దాన్ని ఎవరూ గమనించడం లేదు.
ట్రైగ్లిజరైడ్-టు-HDL నిష్పత్తి (mg/dL లో) 3.0 కంటే ఎక్కువైతే.. చిన్న, దట్టమైన LDL కణాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ధమనుల నష్టం ప్రమాదం కలుగుతుంది.
జీవక్రియ సిండ్రోమ్ నమూనా (దక్షిణాసియాలో సాధారణం)
ఇది తెలుసుకోవడానికి అదనపు పరీక్ష అవసరం లేదు. లిపిడ్ ప్యానెల్ను భిన్నంగా విశ్లేషించడమే అవసరం.
నిరంతర గ్లూకోజ్ పర్యవేక్షణ (CGM): పూర్తి చిత్రం, ఫాస్టింగ్ గ్లూకోజ్ ఒక స్నాప్షాట్ మాత్రమే.
CGM అయితే: భోజనం తర్వాత వచ్చే స్పైక్లు, రాత్రిపూట గ్లూకోజ్ నమూనాలు, గ్లైసెమిక్ వైవిధ్యం, ఇవన్నీ బయటపెడుతుంది.
సాధారణ HbA1c ఉన్నా, భోజనం తర్వాత గ్లూకోజ్ 180 mg/dL పైగా వెళ్లే రోగులను నేను తరచూ చూస్తాను. ఇవి సంవత్సరాల పాటు గుర్తించబడకుండా అవయవ నష్టాన్ని కలిగించవచ్చు.
ApoB & HsCRP: జీవక్రియ చిత్రాన్ని పూర్తి చేయడం
ApoB: హృదయ సంబంధ ప్రమాదాన్ని పెంచే అథెరోజెనిక్ కణాల నిజమైన సంఖ్యను లెక్కిస్తుంది. ఇది సాధారణ LDL కన్నా ఖచ్చితమైనది.
HsCRP: ఇన్సులిన్ నిరోధకతతో అనుసంధానమైన తక్కువ స్థాయి దీర్ఘకాలిక మంటను గుర్తిస్తుంది. ఈ అన్ని మార్కర్లు కలిసి చూసినప్పుడు మాత్రమే పూర్తి జీవక్రియ వాస్తవం తెలుస్తుంది.
HOMA-IR దశలో ఇన్సులిన్ నిరోధకతను గుర్తించడంలో చాలా ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి. నిరోధక శిక్షణ (కండరాలు గ్లూకోజ్ సింక్లుగా పనిచేస్తాయి). సమయ పరిమిత ఆహారం. ప్రతి భోజనంలో 25–30 గ్రాముల ప్రోటీన్. వైద్యుడు, పోషకాహార నిపుణుడు, ఫిట్నెస్ నిపుణుడు కలిసి పనిచేస్తే మరింత ఫలితం ఉంటుంది.
ఇది డయాబెటిస్ను “నిర్వహించడం” కాదు.. సరైన దశలో పట్టుకుంటే దాన్ని తిప్పికొట్టడం. పరీక్షలు మన దగ్గర ఉన్నాయి. ఆధారాలు ఉన్నాయి. HbA1c చెడు వార్త చెప్పే వరకు వేచి ఉండకుండా.. ముందుగానే తెలుసుకుంటే చాలా మంచిదని.. మందులు లేకుండా డయాబెటిస్, హైపర్టెన్షన్, ఊబకాయం, PCOS తగ్గించడంలో నిపుణుడు, రేడియల్ క్లినిక్ వ్యవస్థాపకుడు డా. గగన్దీప్ సింగ్(MBBS) స్పష్టం చేశారు.
