మన కళ్లకు కనిపించని ఈ మనస్తత్వ శాస్త్ర రహస్యాలను అర్థం చేసుకోవడం అంటే, మనల్ని మనం కొత్తగా ఆవిష్కరించుకోవడమే. మనిషి వ్యక్తిత్వం అనేది ఒక మహావృక్షం అయితే, బాల్యం అనేది ఆ వృక్షానికి ప్రాణం పోసే వేరు. మనలో చాలామంది శారీరకంగా ఎదిగి 30 లేదా 40 ఏళ్ల వయస్సులోకి ప్రవేశించినా, మన అంతరాత్మలో మాత్రం ఇంకా ఆ ఐదేళ్ల చిన్న పిల్లాడు లేదా పిల్ల ఉంటూనే ఉంటారు. దీనినే సైకాలజీలో ‘ఇన్నర్ చైల్డ్’ అంటారు. చిన్నప్పుడు మనకు లభించిన ప్రేమ, మనం ఎదుర్కొన్న భయాలు మన సబ్-కాన్షియస్ మైండ్లో శాశ్వతంగా ఉండిపోతాయి. ఈ పునాది దశలో జరిగే మార్పులు ఒక వ్యక్తి భవిష్యత్తును ఎలా మారుస్తాయో తెలుసుకుందాం.
బంధాల పునాది
చిన్నప్పుడు మన తల్లిదండ్రులతో మనకు ఉన్న సంబంధం, పెద్దయ్యాక మన భాగస్వాములతో ఉండే బంధాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
- సురక్షితమైన బంధం : చిన్నప్పుడు తల్లిదండ్రులు బిడ్డ అవసరాలను గుర్తించి, ప్రేమను అందిస్తే.. ఆ వ్యక్తి పెద్దయ్యాక ఇతరులను సులభంగా నమ్మగలడు, ఆరోగ్యకరమైన రిలేషన్స్ మెయింటైన్ చేస్తాడు.
- అభద్రతా బంధం : చిన్నప్పుడు నిర్లక్ష్యానికి గురైన పిల్లలు పెద్దయ్యాక ‘అబాండన్మెంట్ ఫియర్’ (వదిలేస్తారేమో అన్న భయం) తో బాధపడతారు. వీరు అతిగా అనుమానించడం లేదా ఎవరికీ దగ్గరవ్వకపోవడం వంటివి చేస్తారు.
మనసు రాసుకునే కథ..
మొదటి ఐదేళ్లలో మన చుట్టూ ఉన్నవారు మన గురించి ఏమనుకుంటున్నారో, అదే మన ‘సెల్ఫ్-ఇమేజ్’ గా మారుతుంది. “నువ్వు దేనికీ పనికిరావు” అని పదే పదే విన్న బిడ్డ, పెద్దయ్యాక ఎంతటి విజయం సాధించినా లోపల అపరాధభావంతో కుమిలిపోతాడు. మన ప్రవర్తనను శాసించే ఈ పాత ‘స్క్రిప్టు’లను గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.
ప్రముఖ సైకాలజిస్ట్ జీన్ పియాజెట్ ప్రకారం, పిల్లలు ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకునే విధానం వయస్సుతో పాటు మారుతుంది.
- సెన్సోరీ మోటార్ దశ: పుట్టినప్పటి నుండి రెండేళ్ల వరకు స్పర్శ, వాసన ద్వారా ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటారు.
- ప్రీ-ఆపరేషనల్ దశ: 2 నుండి 7 ఏళ్ల వరకు ఊహాశక్తి పెరుగుతుంది. ఈ సమయంలోనే వారిలో సృజనాత్మకతకు బీజం పడుతుంది. ఇక్కడ వారిని ప్రశ్నించకుండా అడ్డుకుంటే, వారి ఆలోచనా పరిధి తగ్గిపోతుంది.
మీరు ఇప్పుడు ఎదుర్కొంటున్న మానసిక ఆందోళనలకు లేదా భయాలకు మూలాలు వెతకడం ద్వారా ‘రీ-పేరెంటింగ్’ చేసుకోవచ్చు. అంటే, చిన్నప్పుడు మీకు దక్కని ఓదార్పును, ప్రోత్సాహాన్ని ఇప్పుడు మీరు మీకు ఇచ్చుకోవడం. మీ అంతరాత్మతో మీరు మాట్లాడే తీరును మార్చుకున్నప్పుడు మాత్రమే నిజమైన వ్యక్తిత్వ వికాసం జరుగుతుంది. బాల్య మనస్తత్వశాస్త్రం అనేది కేవలం పిల్లల కోసం మాత్రమే కాదు, అది మనల్ని మనం అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక అద్దం లాంటిది. పాత గాయాలను గుర్తించి వాటిని హీల్ చేసుకున్నప్పుడే మనం సంపూర్ణమైన వ్యక్తులుగా మారగలం.
